De spieren van patiënten werken op meerdere punten anders dan die van gezonde mensen die langdurig inactief zijn geweest.
Mensen met ME/CVS en Post Covid patiënten bewegen vaak minder, omdat inspanning hun klachten kan verergeren. Ze horen dan dat de klachten komen door ‘deconditioneren’. Daarmee wordt bedoeld dat ze door minder te bewegen hun conditie verliezen. Maar nieuw onderzoek toont aan dat de spieren van deze patiënten op meerdere punten anders werken dan die van gezonde mensen die langdurig minder actief zijn geweest. De onderzoekers vergeleken mensen met ME/cvs en Post-Covid met gezonde mensen die 60 dagen volledige bedrust hadden gehouden. Als langdurig weinig bewegen de belangrijkste oorzaak zou zijn, zouden de spieren van beide groepen veel op elkaar moeten lijken. Maar dat was niet zo.
Het onderzoek
Vanuit NMCB hebben wetenschappers van onder meer de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC onder leiding van dr. Rob Wüst de spieren vergeleken van mensen met ME/cvs en Post Covid met die van gezonde mensen die 60 dagen volledige bedrust hadden gehouden. Ze vergeleken vier groepen:
1. Gezonde mensen die 60 dagen volledige bedrust hielden;
2. Post Covid patiënten;
3. ME/cvs patiënten;
4. En gezonde mensen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht.
Alle deelnemers deden een inspanningstest. De gezonde deelnemers uit de bedrustgroep deden deze test zowel vóór als na de periode van 60 dagen bedrust. Daarnaast namen de onderzoekers kleine stukjes spierweefsel (spierbiopten) af. Daarmee onderzochten zij onder andere de spiervezels, de kleine bloedvaatjes en de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cellen.
Wat vonden de onderzoekers?
• Na 60 dagen bedrust hadden gezonde deelnemers duidelijk spiermassa verloren. Maar bij mensen met ME/cvs en Post Covid zagen de onderzoekers deze algemene spierafbraak niet. Als langdurig weinig bewegen de enige oorzaak van de klachten zou zijn, zouden de spieren van patiënten er ongeveer hetzelfde uit moeten zien als die van gezonde mensen na 60 dagen bedrust. Dat bleek niet het geval.
• Ook vonden de onderzoekers verschillen in de spiervezels. Mensen met ME/cvs en Post Covid hadden minder type I-spiervezels, die belangrijk zijn voor langdurige inspanning. Maar juist een groter aandeel type II-spiervezels, die sneller vermoeid raken. Bij mensen met ME/cvs waren de type I-spiervezels bovendien kleiner dan normaal. Deze verandering werd niet gezien bij de gezonde deelnemers na langdurige bedrust.
• De onderzoekers vonden ook aanwijzingen dat de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cellen, minder goed werken bij mensen met ME/cvs en Post Covid. Volgens de onderzoekers zijn deze veranderingen niet het gevolg van minder bewegen. Waarschijnlijk spelen ook andere biologische processen een rol.
• Bij mensen met ME/CVS vonden de onderzoekers minder kleine bloedvaatjes rondom de spiervezels. Daardoor kan tijdens inspanning mogelijk minder zuurstof bij de spieren terechtkomen. Deze verandering werd niet gevonden bij de gezonde deelnemers na langdurige bedrust.
Hoofdonderzoeker Rob Wüst van de Vrije Universiteit Amsterdam legt uit: “Er zijn aanwijzingen voor afwijkingen in spiervezels, energieproductie en zuurstofvoorziening. Onze studie onderstreept
dat patiënten met Post Covid en ME/cvs niet moeten worden behandeld alsof zij alleen maar conditie hebben verloren. Daar moeten toekomstige diagnostiek en revalidatie rekening mee houden.”
Wat betekent dit voor patiënten?
Volgens de onderzoekers laten de resultaten zien dat mensen met ME/cvs en Post Covid niet kunnen worden gezien als mensen die alleen conditie hebben verloren. Dat kan belangrijk zijn voor de ontwikkeling van toekomstige behandelingen en revalidatieprogramma’s, omdat deze beter kunnen aansluiten bij wat er daadwerkelijk in de spieren gebeurt. Vervolgonderzoek moet duidelijk maken hoe de veranderingen in de spieren bijdragen aan klachten zoals PEM en hoe deze kennis kan worden gebruikt om betere diagnostiek en behandelingen te ontwikkelen.
Dit onderzoek geeft nog niet op alle vragen antwoord. Waardoor zijn de gevonden spierafwijkingen precies ontstaan? Zijn zij een oorzaak van de ziekte zijn of juist een gevolg ervan. Ook deden vooral mensen mee aan het onderzoek die meerdere keren naar het onderzoekscentrum konden komen en een maximale inspanningstest konden doen. Daardoor zijn de resultaten niet automatisch van toepassing op mensen die ernstig ziek zijn en aan huis of bed gebonden zijn.
Wil je het van Rob Wüst zelf horen?
Luister dan naar NPO Radio 1. Of lees de NOS verslaglegging in hun nieuwsapp. Je kunt ook de podcast Post Viraal Verhaal die we eerder deden met hem nog eens terugluisteren via deze link. Daar ging het min of meer al over deconditioneren bij mensen die 60 dagen in bed bleven.
Deze tekst is samengesteld uit informatie over dit onderzoek vanuit NMCB en Amsterdam UMC. Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC, in samenwerking met internationale partners. Lees meer over het hele onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Of kijk naar bijgevoegd infographic.